Vị trí: Làng Sơn Đồng, xã Sơn Đồng, Hà Nội, cách trung tâm thành phố khoảng hơn 20km về phía tây bắc.
Sơn Đồng, một ngôi làng nổi tiếng về nghệ thuật tạc tượng và đồ thờ phụng Phật giáo, đã được sách Kỷ lục Việt Nam công nhận là làng nghề lớn nhất trong lĩnh vực này.
Ngành nghề truyền thống tại Sơn Đồng bắt nguồn từ những thế kỷ trước với kỹ thuật điều khắc gỗ tinh xảo. Từ năm 1983, nghệ nhân Nguyễn Đức Dậu đã thành lập lớp dạy nghề chạm khắc gỗ, giữ gìn và phát triển truyền thống này. Hiện nay, tại làng có nhiều thế hệ nghệ nhân trẻ, tiếp nối thành công của cha ông và tạo ra những tác phẩm có giá trị.
Sản phẩm của làng nghề mỹ nghệ Sơn Đồng bao gồm tượng gỗ và đồ thờ được sơn son thếp vàng. Những sản phẩm này không chỉ mang giá trị nghệ thuật cao mà còn phục vụ đời sống tâm linh của người dân.
Quy trình chế tác tượng tại đây rất công phu. Nghệ nhân sử dụng gỗ mít, với đặc tính mềm và bền, để tạo ra những tác phẩm mang hình dáng hài hòa và cân đối. Mỗi nghệ nhân ở Sơn Đồng có cách làm riêng, từ việc phác thảo, đục, đến sơn và thếp. Điều này làm nên sự đa dạng và độc đáo cho từng trang phẩm.
Trong quá trình chế tác, người thợ cần có kiến thức vững về văn hóa Phật giáo để tạo ra các sản phẩm mang ý nghĩa tâm linh. Từ những khối gỗ thô sơ, qua bàn tay khéo léo của người thợ, những pho tượng trở nên sống động và đầy hồn.
Tượng giả cổ là sản phẩm nổi bật nhất, phục vụ cho việc trùng tu các chùa, đền, miếu trên khắp Việt Nam. Trong thời kỳ hội nhập, nghề tạc tượng ở Sơn Đồng cũng mở rộng sang các sản phẩm xuất khẩu, đáp ứng nhu cầu quốc tế.
Du khách đến Sơn Đồng hôm nay sẽ được trải nghiệm quy trình chế tác ở ngay tại làng, lắng nghe âm thanh thanh tao của những nhát đục và cưa. Năm 2008, dự án quy hoạch phát triển làng nghề này đã được UBND tỉnh Hà Tây (nay là Hà Nội) phê duyệt, mang lại định hướng phát triển kết hợp giữa sản xuất hiện đại và nghệ thuật truyền thống.
